Od 3 marca 2026 roku polskie prawo drogowe przeszło prawdziwą rewolucję. Nastolatkowie mogą legalnie uzyskać uprawnienia do kierowania samochodami osobowymi (kategoria B) na rok przed osiągnięciem pełnoletności. Ta zmiana, wzorowana na systemach m.in. z Niemiec czy Francji, ma na celu bezpieczne i stopniowe wprowadzanie młodych ludzi do ruchu drogowego.

Zdanie egzaminu państwowego w Wordzie przez siedemnastolatka nie oznacza jednak pełnej swobody. Nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym nakłada na młodego kierowcę szereg restrykcyjnych obostrzeń. Co dokładnie mówią nowe regulacje? Czy konieczny jest „zielony listek”, czy 17 latek może jeździć sam i jak szybko może jechać? Wyjaśniamy krok po kroku.

1. Czy 17 latek może jeździć sam? Instytucja opiekuna

To najważniejsza zmiana wprowadzona przez prawo jazdy od 17 lat przepisy. Młody kierowca do momentu ukończenia 18. roku życia (lub przez pierwsze 6 miesięcy od momentu odebrania dokumentu, jeśli zdał egzamin dokładnie w dniu 17. urodzin) nie może prowadzić samochodu samodzielnie.

W pojeździe, na przednim fotelu pasażera, musi bezwzględnie przebywać wyznaczony opiekun. Kto może pełnić tę funkcję? Zgodnie z ustawą, opiekun musi spełniać łącznie następujące warunki:

• mieć ukończone co najmniej 25 lat,

• posiadać prawo jazdy kategorii B od minimum 5 lat,

• przez ostatnie 5 lat nie mieć orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów,

• być w pełni trzeźwy (obowiązuje limit 0,0 promila alkoholu).

Ważne! Opiekun nie jest zwykłym pasażerem. Policja podczas kontroli drogowej ma prawo zbadać jego trzeźwość. Jeżeli okaże się, że osoba towarzysząca piła alkohol lub nie spełnia wymogów formalnych, 17-latek zostanie potraktowany tak, jakby jechał bez uprawnień. Grozi za to mandat od 1500 zł i zatrzymanie prawa jazdy.

2. Z jaką prędkością może jechać młody kierowca?

Od  2026 roku dla wszystkich osób, które po raz pierwszy uzyskują prawo jazdy (w tym dla 17-latków), zaczynają obowiązywać rygorystyczne przepisy dotyczące okresu próbnego. W tym czasie młodych kierowców obowiązują specjalne, obniżone limity prędkości.

Nawet jeśli znaki drogowe na danej trasie pozwalają na szybszą jazdę, nastolatek musi trzymać się poniższych ograniczeń:

Złamanie tych limitów w okresie próbnym grozi nie tylko wysokimi mandatami, ale także natychmiastowym wydłużeniem okresu próbnego o kolejne 2 lata lub nawet definitywnym cofnięciem uprawnień w przypadku rażących wykroczeń.

3. Czy „zielony listek” i specjalne oznaczenia są obowiązkowe?

Wokół tego tematu narosło wiele mitów podczas prac nad ustawą. Pierwotne projekty zakładały, że samochód prowadzony przez 17-latka będzie musiał posiadać naklejkę z zielonym liściem klonowym oraz specjalne oznaczenie tekstowe informujące o jeździe z opiekunem.

Ostatecznie ustawodawca wycofał się z tego pomysłu. W obecnym stanie prawnym zielony listek nie jest obowiązkowy. Oznacza to, że młody kierowca nie dostanie mandatu za brak takiej naklejki na szybie. Eksperci z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego wciąż jednak rekomendują jej stosowanie na zasadzie dobrowolności – dzięki temu inni kierowcy wykazują się większą cierpliwością na drodze.

4. Wyjazd za granicę przed osiemnastką – czy to legalne?

Jeśli jako 17-latek marzysz o wakacyjnej podróży samochodem do Chorwacji czy Niemiec, musisz odłożyć te plany. Prawo jazdy wydane osobie niepełnoletniej jest ważne wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dokumencie prawa jazdy młodego kierowcy urzędnicy wpisują specjalny kod krajowy (kod 113). Informuje on zagraniczne służby, że uprawnienia mają charakter ograniczony. Przekroczenie granicy i prowadzenie auta poza Polską przed ukończeniem 18. roku życia będzie traktowane przez tamtejszą policję jako prowadzenie pojazdu bez jakichkolwiek uprawnień, co w wielu krajach UE wiąże się z gigantycznymi karami finansowymi, a nawet sprawą w sądzie.

5. Inne kluczowe ograniczenia, o których musisz pamiętać

Wprowadzając prawo jazdy od 17 lat przepisy bardzo mocno zaostrzyły zasady odpowiedzialności młodych ludzi. Oto 3 dodatkowe obostrzenia, które gaszą zapał do brawury:

• Zerowa tolerancja dla alkoholu: limit dla 17-latka to bezwzględne 0,0 promila we krwi oraz w wydychanym powietrzu.

• Ograniczony limit punktów karnych: w trakcie okresu próbnego młody kierowca może uzbierać maksymalnie 12 punktów karnych (standardowy limit dla doświadczonych kierowców to 24). Przekroczenie tej bariery oznacza skierowanie na przymusowy kurs doszkalający.

• Zakaz pracy zarobkowej: 17-latek nie może wykorzystywać prawa jazdy do celów zawodowych. Oznacza to zakaz pracy jako kurier, dostawca jedzenia czy kierowca w aplikacjach przewozowych typu Uber lub Bolt.

Nowe przepisy dają ogromną szansę na zdobycie cennego doświadczenia za kółkiem w bezpiecznych warunkach, pod okiem starszego stażem pasażera. Kluczem do sukcesu jest jednak dyscyplina. Gdy 17-latek świętuje swoje 18. urodziny, obowiązek jazdy z opiekunem automatycznie wygasa, a prawo jazdy zyskuje pełną ważność międzynarodową – o ile do tego czasu młody kierowca nie straci uprawnień przez nadmierną prędkość lub brak wyobraźni.